چرا بهترین عطرهای دنیا در فرانسه ساخته می‌شوند؟

فرانسه، یکی از رمانتیک‌ترین و محبوب‌ترین شهرهای دنیا از نظر مردمی است، که در آنجا زندگی نمی‌کنند. فرانسه تاریخی دور و دراز و فرهنگی خاص دارد. این کشور اروپایی، نه تنها مبدا تولید بسیاری از عطرهای خوشبو در طول تاریخ بوده است، بلکه نقطه آغازین بسیاری از برندهای لوکس، ارزشمند و گران قیمت جهانی نیز بوده است.

حالا سوالی که وجود دارد، آن است، که چرا همیشه، کشور فرانسه مبدا تولید بهترین عطرهای دنیا در طول تاریخ بوده است؟ احتمالا نخستین پاسخی که به این پرسش داده می‌شود، این است که کشور فرانسه یکی که از مهم‌ترین کشورهای صنعتی و مهد تمدن جوامع جهانی است، بنابراین دلیل محکمی برای اثبات این قضیه است. اما پاسخ صحیح این نیست و ماجرای اصلی چیز دیگری است.

تاریخ مستند نشان از این دارد، که فرانسوی‌ها در طول دوران مختلف از جمله کثیف‌ترین جوامع بشری بوده‌اند، به شکلی که شاید در طول ماه یک بار هم به حمام نمی‌رفتند. در واقع برای اشراف فرانسوی، این افتخار بود که خود را بی نیاز از استحمام و تمیزی می‌دانستند.

این در حالی است، که در همان دوران قدیم و در ایران باستان ایرانیان حداقل جهت نظافت هفته‌ای یک بار به حمام می‌رفتند. حتی شواهد نشان می‌دهد، که اعراب جاهلیت پیش از اسلام نیز از فرانسوی‌ها تمیز تر بوده اند. همین موضوع ظاهرا ساده در سابقه تاریخی جهان نشان می‌دهد، فرانسه، با اینکه مهد تمدن اروپا بوده، اما در نظافت تقریبا حرفی برای گفتن نداشته است.

حتی امروزه، با وجود پیشرفت زندگی اجتماعی از همه لحاظ، باز هم در گوشه و کنار شهر پاریس معابر و کوچه‌های بسیار کثیف و نامطلوبی به چشم می‌خورد. این در حالی است که در بیشتر کشورهای دیگر از قدیم الایام به نظافت توجه ویژه‌ای شده و حتی در تاریخ ادیان نیز نظافت و تمیزی توسط علمای دینی بارها تاکید شده است.

یکی از مسائلی که عدم نظافت شخصی در فرانسوی‌ها را شدید کرده است، ساخت عطر خالص با ماندگاری زیاد درادوار گذشته تاریخ این کشور است. همین موضوع باعث شده است، که اثر این عطرها تا مدت‌های زیادی بر روی لباس و پوست بدن آن‌ها باقی بماند و مانع پخش بوی نامطبوع عرق بدن آن‌ها بشود.

یکی از دلایلی که لردهای فرانسوی در طول تاریخ کمتر به فکر استحمام می‌افتادند نیز همین مورد است. آن‌ها با استفاده از رایحه‌ها و عطرهای خالص، پاکیزه نبودنشان را پوشش می‌دادند. بدین ترتیب فرانسه در طول تاریخ ابتدا به یکی از پر مصرف‌ترین کشورهای دنیا در زمینه استفاده از عطر و به واسطه آن بعدها به بزرگ‌ترین تولید کننده و البته خواستگاه عطر و ادکلن‌های با کیفیت تبدیل شده است.

مقایسه تمیزی فرانسوی‌ها و ایرانی‌ها در طول تاریخ

آن‌ طور که در تاریخ آمده است، لویی چهاردهم پادشاه فرانسه، در طول عمر خود تنها یک بار حمام کرده بود. فرانسوی‌های مغرور به شدت كثیف هم هستند. با توجه به نظرسنجی‌های صورت گرفته، بيش از 35 درصد از جمعیت جوان و ميان‌سال فرانسه در طول روز حتی یک بار هم دست و صورت خود را نمی‌شويند. همچنین آن‌ها فقط یک بار در هفته حمام می‌كنند!

بله، فرانسه‌ای كه به مهد شعر و ادبیات و هنر غره است، در نظافت و بهداشت حرفی برای گفتن ندارد. زماني كه فرانسوی‌ها در طول زندگی خود حمام نمی‌رفتند، ايرانی‌ها حداقل یک بار در هفته حمام می‌كردند و هر روز چندبار دست و صورت و پاهای خود را می‌شستند.

اعراب جاهلی هم از فرانسوی‌ها نظيف‌تر بودند. مخصوصا زمانی كه اسلام وارد شبه قاره عربستان شد و تمام این سرزمین را درنورديد، زنان و مردان مسلمان برای غسل هم كه شده بيش از یک بار در طول هفته حمام می‌كردند.

اما كیفیت حمام ايرانی‌ها چگونه بوده است؟ ايرانی‌ها از نظيف‌ترين مليت‌های تاریخ باستان بودند. ایرانی‌های قدیم با پذيرفتن آيين زرتشتی و داشتن اعتقاد راسخ زرتشتيان به طهارت، توجه ویژه‌ای به نظافت داشتند و این توجه آن‌ها روز به روز بیشتر و جدی‌تر می‌شد.

آیین‌های طهارت زرتشتی، آيين‌ها و مناسكی هستند، كه به طور آیینی از سوی زرتشتیان براي پاكیزگی و اجتناب از آلودگي به كار می‌روند. از اين مناسک می‌توان به شستن چهره، شستن دست‌ها و پاها پيش از نماز‌های پنج گانه اشاره كرد.

آب روان و آفتاب نيز در دين زرتشتی طاهر و پاك كننده به شمار می‌روند. ویلیام جكسون از پژوهشگران آيين‌های باستاني در كتاب خود با نام «پژوهش‌های زرتشتی» عنوان می‌كند كه كمتر دينی به اندازه دين ایرانیان بر لزوم پاكيزه نگه داشتن تن و روان تاكيد می‌كند.

در «مزدیسنا» به دليل آن كه پلیدی‌ها و آلودگی‌ها ناشی از «انگره مینو» است، بايد برای از ميان برداشتن آن‌ها كوشش كرد. آب روان در اين دين اگرچه طاهر است، اما بايد پاكيزگی آن را نيز حفظ کرد. برای حفظ پاکیزگی در این باور، بايد پس از خشک کردن آثار آلودگی، با استفاده از نور خورشيد يا ماسه، آلودگی‌ها را با آب روانی كه از منشا مانند چاه يا چشمه جدا شده‌ است، پاكيزه کرد و نبايد گذاشت كه آلودگی‌ها با آب روان تماس مستقيم پيدا كنند.

به این ترتیب، حمام به يكی از ملزومات بهداشت و نظافت ايرانيان تبدیل شد. تعويض جامه‌های كثيف، پوشيدن لباس‌های تميز بعد از حمام و اصلاح سر و صورت و بدن از ديرباز مورد توجه ايرانيان بوده است. در عين حال بوی خوش نيز از نمادهای پاكيزگی نزد ايرانيان به شمار می‌رفت.

پس از ورود اسلام به ایران، توجه به پاکیزگی در زندگی همه مردم نقش پررنگ‌تری گرفت. افرادی که به دین اسلام روی آوردند، برای خوشبو کردن خود از انواع گلبرگ‌ها، گياهان معطر و صمغ‌های معطر در حمام استفاده می‌كردند. آن‌ها پس از پر كردن آب گرم از اين مواد در داخل سنگی كه شبيه وان‌های امروزی است می‌ريختند و ساعتی در اين آب می‌خوابيدند تا تن خود را معطر کنند.

در همان زمان، همسر لوئي پانزدهم هم به صورت مداوم حمام می‌کرد و این اتفاق در فرانسه، پديده‌ای عجيب به شمار می‌رفت. مادام دوپمپادور هر روز با گياهان خاصی حمام می‌كرده است. او براي جمع آوری گياهان مورد نظرش، گروهی را مامور كرده بود تا در سراسر فرانسه جست و جو و گياهان دلخواه او را پیدا کنند.

لوئی پانزدهم هم هميشه نگران بوده است، كه مبادا مادام دوپمپادور در اثر حمام روزانه زيبایی خود را از دست بدهد و از اينكه می‌ديده، اين خانم زيبايی ناتمامش آب رفتنی نيست، خيلی تعجب می‌كرده است! جالب‌تر اينكه خود لوئی پانزدهم در طول عمرش حمام نكرده است!

اولین عطرها در فرانسه چگونه ساخته شد؟

در فرانسه به کمک هنر عصاره گيری كه اعراب سينه به سينه و نسل به نسل آموخته بودند، اولين عطرها ساخته شدند. دلیل آن كه بيشتر عطرهای اولیه فرانسوی، رایحه بسیار تندی داشتند، به خاطر استفاده از مشک و عنبر چرب خالص در ساخت عطرها بوده است.

البته همين عطرهای تند باعث می‌شد، که مردم كمتر به حمام بروند، زیرا تا مدت‌های طولانی، رایحه تند آن عطر بر روی بدن آن‌ها می‌ماند و نيازی به حمام رفتن نبود.

«کیفی» اولين عطر فرانسوی به شمار می‌رود، كه تركيب آن بسیار معروف و شناخته شده است. مواد اين عطر قديمی از ترکیب اصلی عصاره‌های گل رز، عنبر و مشک درست شده و تركيبی از 30 عصاره طبیعی دیگر را در خود جای داده بود.

كشف الكل كمك بزرگی به صنعت عطر كرد. اولين عطری كه با الكل ساخته شد «لودورن» نام داشت. اين نام به‌ خاطر يك افسانه قديمی به این عطر تعلق گرفت. در اين افسانه آمده است، كه ملكه مجارستان شيفته پادشاه هلند می‌شود و برای جلب رضايت او دستور ساخت اين عطر را می‌دهد.

زمانی که همسر هنری دوم،‌ پادشاه فرانسه از چند عطرساز ايتاليايی خواست تا در پاريس بمانند، كم‌ كم جايگاه عطر در دنيا از ايتاليا به فرانسه منتقل شد. هر چند در قرون وسطی شست‌ و شو و نظافت رواج پيدا كرده بود، اما در رنسانس اين عادت به خاطر بروز بيماری واگيردار طاعون فراموش شد.

پزشک هنری دوم دستور داد تا تمامی حمام‌های عمومی را ببندند و به جای آب از عطر در حمام استفاده كنند، تا با ضد عفونی كردن بتوانند با اين بيماری مهلک مقابله کنند. به مرور زمان اين عطرهای تند و خوشبو نه ‌تنها برای حمام رفتن بلكه در توالت‌ها هم استفاده شد و در زمان بيماری‌های واگيردار، عطرسازان سعی می‌كردند عطرهایی بسازند، كه علاوه بر خوشبو كردن و استفاده در حمام و توالت، ضدعفونی كننده نیز باشند.

صد البته که عطرسازان تاریخ جهان، توليد اين عطرها را وام‌دار كشف الكل توسط ذكريای رازی بودند. امروزه نيز فرانسوی‌ها به جای حمام کردن روزانه، طبق عادت تاریخی خود با عطرها دوش می‌گيرند! عطر در فرانسه نه تنها به عنوان جزئی از نیازهای مراسم آیینی به حساب می‌آید، بلكه پوششی است برای رفع بوی بدی که به خاطر حمام نکردن یا کم دوش گرفتن در بدن ایجاد می‌شود.

با این تاریخچه کوتاه و مختصر، احتمالا به جواب این سوال، که چرا اغلب عطرهای دنیا در فرانسه ساخته می‌شود و این کشور خواستگاه بسیاری از برندهای عطر معروف جهان است؟ را دریافته باشید. البته ناگفته نماند، که امروزه عطر و فرهنگ استفاده از آن كاملا متحول شده است. عطرسازان دیگر به دلیل مسائل طبیعی، تجاری، اقتصادی و قوانین موجود، مانند گذشته تاریخ نمی‌توانند و نمی‌خواهند عطرهايی با ماندگاری و پخش بوی بسیار بالا بسازند.

امروزه عطرسازان دنیا در برندهای مختلف، تمركز خود را بر روی كيفيت و خلوص رايحه عطرها گذاشته‌اند. همچنینی از آنجایی که دیگر در خانه همه مردم، حمام وجود دارد و مردم مجبور نیستند برای دوش گرفتن از خانه بیرون بروند یا سختی خاصی را تحمل کنند، بنابراین از عطرها برای رفع بوی بد بدن بهره نمی‌گيرند. این روزها هدف مردم از عطر زدن، بيشتر از اینکه رايحه‌ای خوش از آن‌ها منتشر شود، برای آن است که كاراكتری جذاب، خاص، دوست داشتنی، لطيف و با اصالت به اطرافیان و مخاطبان خود ارائه دهند.

با همه این‌ها، نباید فراموش کنیم، که معطر بودن قبل از هركسی باید به خودمان احساس خوب آرامش، طراوت و زیبایی بیشتر را هديه کند و نباید انتظار داشته باشیم،‌ که عطرها به عنوان وسیله‌ای برای پوشاندن عیوب استایل و سبک زندگی ما نقش بازی کنند. بنابراین همه ما می‌توانیم با انتخاب عطری مناسب برای شخص خودمان، به سوی زندگی زیباتر، جذاب‌تر و در نتیجه دارای رایحه خوشبوتری گام برداریم.